(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
8.52. అధ్యాయః 052
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
సంశప్తకైర్యుధ్యమానస్య పార్థస్యాశ్వత్థాంనాఽఽహ్నానం॥ 1 ॥ తయోర్యుద్ధం॥ 2 ॥
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

8-52-0(57611)
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 8-52-0x(4970)
కథం సంశప్తకైః సార్ధమర్జునస్యాభవద్రణః।
సూతపుత్రస్య పాంచాలైః కథం యుద్ధం ప్రవర్తితం॥ 8-52-1(57612)
అశ్వత్థాంనస్తు యద్యుద్ధమర్జునస్య చ సంజయ।
అన్యేషాం చ మదీయానాం పాండవైస్తద్బ్రవీహి మే॥ 8-52-2(57613)
సంజయ ఉవాచ। 8-52-3x(4971)
శృణు రాజన్యథావృత్తం సంగ్రామం బ్రువతో మమ।
వీరాణాం శత్రుభిః సార్ధం దేహపాప్మవినాశనం॥ 8-52-3(57614)
పార్థః సంశప్తకబలం ప్రవిశ్యార్ణవసన్నిభం।
వ్యక్షోభయదమిత్రఘ్నో మహావాత ఇవార్ణవం॥ 8-52-4(57615)
పూర్ణచంద్రాభవక్రాణి స్వక్షిభ్రూదశనాని చ।
శిరాంస్యున్మథ్య వీరాణాం శితైర్భల్లైర్ధనంజయః।
సంతస్తార క్షితిం క్షిప్రం వినాలైర్నలినైరివ॥ 8-52-5(57616)
సువృత్తానాయతాన్పుష్టాంశ్చందనాగురుభూషితాన్।
సాయుధాన్సతలత్రాంశ్చ పంచాస్యోరగసన్నిభాన్।
బాహూన్క్షురైరమిత్రాణాం చిచ్ఛేద సమరేఽర్జునః॥ 8-52-6(57617)
ధుర్యాంధుర్యోతరాన్సూతాంధ్వజాంశ్చాపాని సాయకాన్।
పాణీన్నితాంతనిశితైర్భల్లైశ్చిచ్ఛేద పాండవః॥ 8-52-7(57618)
రథాంద్విపాన్హయాంశ్చైవ సారోహానర్జునో యుధి।
శరైరనేకసాహస్రైర్నిన్యే రాజన్యమక్షయం॥ 8-52-8(57619)
తం ప్రవీరాః సుసంరబ్ధా నర్దమానా ఇవర్షభాః।
వాసితార్థమివ క్రుద్ధమభిద్రుత్య మహోత్కటాః।
నిఘ్ంతమభిజఘ్నుస్తే శరైః శృంగైరివర్షభాః॥ 8-52-9(57620)
తస్య తేషాం చ తద్యుద్వమభవద్రోమహర్షణం।
త్రైలోక్యవిజయే యద్వద్దైత్యానాం సహ వజ్రిణా॥ 8-52-10(57621)
అస్త్రైస్త్రాణి సంవార్య ద్విషతాం సర్వతోఽర్జునః।
ఇషుభిర్బహుభిస్తూర్ణం విద్వ్వా ప్రాణాంజహార సః॥ 8-52-11(57622)
ఛిన్నత్రివేణుచక్రాక్షాన్హతయోధాన్ససారథీన్।
విధ్వస్తాయుధతూణీరాన్సమున్మథితకేతనాన్॥ 8-52-12(57623)
సంఛిన్నయోక్రరశ్మీషాన్విత్రివేణూన్వికూబరాన్।
విస్రస్తబంధురయుగాన్విస్రస్తాక్షప్రమండలాన్॥ 8-52-13(57624)
రథాన్విశకలీకుర్వన్మహాభ్రాణీవ మారుతః॥ 8-52-14(57625)
విస్మాపకం ప్రేక్షకాణాం ద్విషతాం భయవర్ధనం।
మహారథసహస్రస్య సమం కర్మాకరోజ్జయః॥ 8-52-15(57626)
సిద్ధదేవర్షిసంఘాశ్చ చారణాశ్చాపి తుష్టువుః॥ 8-52-16(57627)
దేవదుందుభయో నేదుః పుష్పవర్షాణి చాపతన్।
కేశవార్జునయోర్మూర్ధ్ని ప్రాహ వాక్వాశరీరిణీ॥ 8-52-17(57628)
చంద్రాగ్న్యనిలసూర్యాణాం కాంతిదీప్తిబలద్యుతీః।
యౌ సదా బిభ్రతుర్వీరావిమౌ తౌ కేశవార్జునౌ॥ 8-52-18(57629)
బ్రహ్మేశానావివ పురా వీరావేకరథే స్థితౌ।
సర్వభూతవరౌ వీరౌ నరనారాయణావిమౌ॥ 8-52-19(57630)
ఇత్యేతన్మహదాశ్చర్యం దృష్ట్వా శ్రుత్వా చ భారత।
అశ్వత్థామా సుసంక్రుద్ధః కృష్ణావభ్యద్రవద్రణే॥ 8-52-20(57631)
అథ పాండవమస్యంతమమిత్రాంతకరాంఛరాన్।
సేషుణా పాణినాఽఽహూయ ప్రహసంద్రౌణిరబ్రవీత్॥ 8-52-21(57632)
యది మాం మన్యసే వీర ప్రాప్తమర్హమిహాతిథిం।
తతః సర్వాత్మనా త్వద్య యుద్వాతిథ్యం ప్రయచ్ఛ మే॥ 8-52-22(57633)
ఏవమాచార్యపుత్రేణ సమాహూతో యుయుత్సయా।
బహుమేనేఽర్జునోఽఽత్మానమితి చాహ జనార్దనం॥ 8-52-23(57634)
సంశప్తకాశ్చ మే వధ్యా ద్రౌణిరాహ్వయతే చ మాం।
యదత్రానంతరం ప్రాప్తం శంస మే తద్వి మాధవ॥ 8-52-24(57635)
ఆతిథ్యకర్మాభ్యుత్థాయ దీయతాం యది మన్యసే।
ఏవముక్తోఽవహత్పార్థం కృష్ణోద్రోణాత్మజాంతికే॥ 8-52-25(57636)
శైక్ష్యేణ విధినాఽఽహూతం వాయురింద్రమివాధ్వరే।
తమామంత్ర్యైకమనసం కేశవో ద్రౌణిమబ్రవీత్॥ 8-52-26(57637)
అశ్వత్థామన్స్థిరో భూత్వా ప్రహరాశు సహస్వ చ।
నిర్వేష్టుం భర్తృపిండం హి కాలోఽయముపజీవినాం॥ 8-52-27(57638)
సూక్ష్మో వివాదో విప్రాణాం సూక్ష్మౌ క్షాస్త్రౌ జయాజయౌ॥ 8-52-28(57639)
నహి సంక్షమసే మోహాద్దివ్యాం పార్థస్య సత్క్రియాం।
సమాప్తిమిచ్ఛన్యుధ్యస్వ స్యిరో భూత్వాఽద్య పాండవం॥ 8-52-29(57640)
ఇత్యుక్తో వాసుదేవేన తథేత్యుక్త్వా ద్విజోత్తమః।
వివ్యాధ కేశవం షష్ట్యా నారాచైరర్జునం త్రిభిః॥ 8-52-30(57641)
తస్యార్జునః సుసంక్రుద్ధస్త్రిభిర్బాణైః శరాసనం।
చిచ్ఛేదాథాన్యదాదత్త ద్రౌణిర్ఘోరతరం ధనుః॥ 8-52-31(57642)
సజ్యం కృత్వా నిమేషాచ్చ వివ్యాధార్జునకేశవౌ।
త్రిభిః శతైర్వాసుదేవం సహస్రేణ చ పాండవం॥ 8-52-32(57643)
తతః శరసహస్రాణి ప్రయుతాన్యర్బుదాని చ।
ససృజే ద్రౌణిరాయస్తః స్తంభయామాస చార్జునం॥ 8-52-33(57644)
ఇషుధేర్ధనుషో జ్యాయాస్త్వంగులిభ్యశ్చ మారిష।
బాహ్వోః కరాభ్యామురసో వదనాద్వ్రాణనేత్రతః॥ 8-52-34(57645)
కర్ణాభ్యాం శిరసోఽంగేభ్యో లోమవర్మభ్య ఏవ చ।
రథధ్వజాభ్యాం చ శరా నిష్పేతుర్బ్రహ్మవాదినః॥ 8-52-35(57646)
శరజాలేన మహతా బద్ధ్వా మాధవపాండవౌ।
ననాద సుదితో ద్రౌణిర్మహామేఘౌఘనిఃస్వనం॥ 8-52-36(57647)
`తైః పతద్భిర్మహారాజ ద్రౌణిముక్తైః సమంతతః।
సంఛాదితౌ రథస్థౌ తావుభౌ కృష్ణధనంజయౌ॥ 8-52-37(57648)
దతః శరxxxxxxక్ష్ణైర్భారద్వాజః ప్రతాపవాన్।
నిxxxxxచక్రే రథే మాధవపాండవౌ॥ 8-52-38(57649)
xxxxజంగమం స్థావరం తథా।
చరాచరసా మోప్తారౌ దృష్ట్వా సంఛాదితౌ శరైః॥ 8-52-39(57650)
సిద్ధచారxxxxxశ్చ సంపేతుర్శై సమంతతః।
అపి xxxxxxxx లోకానామితి చాబ్రువన్॥ 8-52-40(57651)
న మయా xxxxxxxxxx రాజందృష్టపృర్వః పరాకమః।
xxxxxxxxxxxx కృష్ణో ఛాదయతో రణే॥ 8-52-41(57652)
xxxxxxxxxxxశబ్దం రథానాం త్రాసనం రణే।
xxxxxxxxxx రాజన్సింహస్య నదతో యథా॥ 8-52-42(57653)
చరతో యుద్ధే సవ్యం దక్షిణమస్యతః।
విద్యుదంభోధరస్యేవ భ్రాజమానా వ్యదృశ్యత॥ 8-52-43(57654)
స తదా క్షిప్రకారీ చ దృఢహస్తశ్చ పాండవః।
ప్రమోహం పరమం గత్వా ప్రేక్షన్నాస్తే ధనంజయః॥ 8-52-44(57655)
విక్రమం చరతో యుద్ధే సవ్యం దక్షిణమస్యతః।
విక్రమం చ హృతం మేనే ఆత్మనస్తేన సంయుగే॥ 8-52-45(57656)
అథాస్య సమరే రాజన్వపురాసీత్సుదుర్దృశం।
ద్రౌణేస్తత్కుర్వతః కర్మ యాదృగ్రూపం పినాకినః॥ 8-52-46(57657)
వర్ధమానే తతస్తత్ర ద్రోణపుత్రే విశాంపతే।
హీయమానే చ కౌంతేయే కృష్ణం రోషః సమావిశత్॥ 8-52-47(57658)
స రోషాన్నిశ్వసన్రాజన్నిర్దహన్నివ చక్షుషా।
ద్రౌణిం దదర్శ సంగ్రామే ఫల్గునం చ ముహుర్ముహుః॥ 8-52-48(57659)
తతః కృష్ణోఽబ్రవీత్క్రుద్ధః పార్థం సప్రణయం వచః॥ 8-52-49(57660)
అత్యద్భుతతమిదం పార్థ త్వయి పశ్యామి సంయుగే।
యత్త్వాం విశేషయత్యాజౌ ద్రోణపుత్రోఽద్య భారత॥ 8-52-50(57661)
కచ్చిత్తే గాండివం హస్తే ముష్టిర్వా న వ్యశీర్యత।
కచ్చిద్వీర్యం యథాపూర్వం భుజయోర్వా బలం తవ॥ 8-52-51(57662)
ఉదీర్యమాణం హి రణే పశ్యామి ద్రౌణిమాహవే।
గురుపుత్ర ఇతి హ్యేనం మానయన్పాండవర్షభ।
ఉపేక్షాం మా కృథాః పార్థ నాయం కాల ఉపేక్షితుం'॥ 8-52-52(57663)
అర్జున ఉవాచ। 8-52-53x(4972)
పశ్య మాధవ దౌరాత్ంయం గురుపుత్రస్య మాం ప్రతి।
వధం ప్రాప్తౌ మన్యతే నౌ ప్రావేశ్య శవరేశ్మని।
ఏషోస్మి హన్మి సంకల్పం శిక్షయా చ బలేన చ॥ 8-52-53(57664)
`ఏవముక్త్వాఽస్య చిచ్ఛేద భల్లైః కర్మారమార్జితైః।
ధనుశ్ఛత్రం పతాకాం చ రథశక్తిం గదాం వరాం'॥ 8-52-54(57665)
అశ్వత్థాంనః శరానస్తాంఛిత్త్వైకైకం త్రిధా త్రిధా।
వ్యధమద్భరతశ్రేష్ఠో నీహారమివ మారుతః॥ 8-52-55(57666)
తతః సంశప్తకాన్భూయః సాశ్వసూతరథద్విపాన్।
ధ్వజపత్తిగణానుర్గ్రైర్బాణైర్వివ్యాధ పాండవః॥ 8-52-56(57667)
యే యే దదృశిరే తత్ర యద్యద్రూపాస్తదా జనాః।
తే తే తత్ర శరైర్వ్యాప్తం మేనిరేఽఽత్మానమాత్మనా॥ 8-52-57(57668)
తే గాండీవప్రముక్తాస్తు నానారూపాః పతత్రిణః।
క్రోశే సాగ్రే స్థితాంజఘ్నుర్ద్విపాంశ్చ పురుషాన్రణే॥ 8-52-58(57669)
భల్లైశ్ఛిన్నాః కరాః పేతుః కరిణాం మదవర్షిణాం।
యథా వనే పరశుభిర్నికృత్తాః శాల్మలిద్రుమాః॥ 8-52-59(57670)
పశ్చాత్తు శైలవత్పతుస్తే గజాః సహ సాదిభిః।
వజ్రివజ్రావమథితా యథైవాద్రిచయాస్తథా॥ 8-52-60(57671)
గంధర్వనగరాకారాన్రథాంశ్చైవ సుకల్పితాన్।
వినీతైర్జవనైర్యుక్తానాస్థితాన్యుద్వదుర్మదైః॥ 8-52-61(57672)
శరైర్విశకలీకుర్వన్నమిత్రానభ్యవీవృషత్।
స్వలంకృతానశ్వసాదీన్పత్తీంశ్చాహంధనంజయః॥ 8-52-62(57673)
ధనంజయయుగాంతార్కః సంశప్తకమహార్ణవం।
వ్యశోషయత దుఃశోషం తీక్ష్ణైః శరగభస్తిభిః॥ 8-52-63(57674)
పునర్ద్రౌణిమహాశైలం నారాచైర్వజ్రసన్నిభైః।
నిర్బిభేద మహావేగైస్త్వరన్వజ్రీవ పర్వతం॥ 8-52-64(57675)
తమాచార్యసుతః క్రుద్ధః సాశ్వయంతారమాశుగైః।
యుయుత్సురాగమద్యోద్ధుం పార్థస్తానచ్ఛినచ్ఛరాన్॥ 8-52-65(57676)
తతః పరమసంక్రుద్ధః కాండకోశమవాసృజత్।
అశ్వత్థామాభిరూపాయ గృహానతిథయే యథా॥ 8-52-66(57677)
అథ సంశప్తకాంస్త్యక్త్వా పాండవో ద్రౌణిమభ్యయాత్।
అపాంక్తేయానివ త్యక్త్వా దాతా పాంక్తేయమర్థినం॥ 8-52-67(57678)
`స్థితాః సంశప్తకా రాజందృష్ట్వా యుద్వం మహాత్మనోః'॥ ॥ 8-52-68(57679)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే కర్ణపర్వణి సప్తదశదివసయుద్ధే ద్విపంచాశోఽధ్యాయః॥ 52 ॥

Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-52-1 వాసితా పుష్పవతీ గౌస్తదర్థం॥
8-52-12 త్రివేణుః ఉభయతః-- కాష్ఠద్వయసహితో ధూర్దండః।
అక్షశ్చక్రాధారదండః॥
8-52-13 యోక్రాణి బంధనరజ్జవః। రశ్మయః ప్రగ్రహాః।
కూబరస్త్రివేణోరగ్రభాగః। బంధురం రథతల్పః యుగం ధూరగ్రకాష్ఠం।
అక్షప్రమండలం రథనీడాక్షయోః సంధానకాష్ఠజాతం॥
8-52-14 విశకలీకుర్వన్ విశేషేణ శకలీకుర్వన్॥ 8-52-15 చంద్రాదీనాం కాంత్యాదీన్ యథాసంఖ్యం విభ్రతుః॥ 8-52-22 అర్హం పూజయితుం యోగ్యం॥ 8-52-24 అనంతరం ప్రథమం॥ 8-52-26 జైత్రేణ విధినా ఇతి ఝ.పాఠః॥ 8-52-33 అయంతః యత్నవాన్॥ 8-52-34 ఇషుషిప్రభృతిభ్యః శరాః పేతుః లోమభ్యోఽపి చ చేతుస్తత్ర హేతుః బ్రహ్మవాదినః యోగబలవత ఇత్యర్థః॥ 8-52-64 మహత్ శైలం శిలాసమూహో యస్మిన్ తం మహాశైలం పర్వతమివ॥ 8-52-66 కాండకోశం బాణనిషంగం॥ 8-52-52 ద్విపంచాశోఽధ్యాయః॥ 52 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.